Alignment Setup: การเซ็ตอัพหัวเข็มเครื่องเล่นแผ่นเสียง


การดซ็ตอัพหัวเข็มเครื่องเล่นแผ่นเสียง

ท่านที่เล่นแผ่นเสียงคงเคยเจออาการแบบนี้ไม่มากก็น้อยนะครับคือ ตอนวางหัวเข็มฟังเพลงในแทรกแรก เสียงไพเราะมีมิติน่าฟัง แต่พอเล่นเลยครึ่งแผ่นไปแล้ว โดยเฉพาะสองสามแทรกสุดท้ายก่อนหมดแผ่น เสียงเริ่มไม่โฟกัส ฟังเพลงไม่ค่อยเพราะ มีเสียงซ่า ๆ เหมือนหัวเข็มเดินไม่ตรงร่อง หรือพูดง่าย ๆ ว่าเพลงในแทรกสุดท้ายเสียงไม่เหมือนแทรกแรกแม้แตน้อย

ถ้าเกิดอาการแบบนี้เขาเรียกว่า Alignment Error คือหัวเข็มไม่ได้วิ่งเป็นแนวตามที่มันควรจะเป็น

ในปี 1941 มีการคิดค้นว่าจะทำอย่างไรกับอาการ Error ของหัวเข็ม เขาจึงคิดวิธีคำนวนสองจุดที่จะทำให้หัวเข็มสามารถวิ่งเป็นเส้นตรงให้ได้ สองจุดดังกล่าวคือระยะ 66 และ 120.9 mm จากจุดกึ่งกลางแพลตเตอร์ (จุดกึ่งกลางนี้คือจุดที่ใส่เข้าแผ่นเสียงลงไปนั่นแหละครับ ภาษา Turntable เขาเรียกว่า spindle)

การจะตั้ง Alignment นั้นต้องอาศัย โปรเจคเตอร์ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่จะแถมมากับเครื่องเล่นแผ่นเสียง (มือหนึ่ง) แม้จะดูง่าย ๆ ไม่ละเอียดแต่ก็ถือว่าเอาไว้ใช้งานได้ดีทีเดียว ดังน้นอย่าได้ทิ้งเลยนะครับถ้าเครื่องรุ่นไหนแถมมา ถ้าไม่มีก็ต้องหาซื้อเอาครับ สำหรับตัวที่ผมใช้นั้นเป็นของ dB Systems Cartridge Alignment Protractor ซึ่งถือว่าดีที่สุดในตลาด เที่ยงตรงที่สุด แล้วก็ละเอียดที่สุด และที่สำคัญมีให้เลือกทั้งแบบละเอียดและแบบธรรมดา ในที่นี้ผมขอเสนอวิธีการตั้งแบบธรรมดานะครับ เพราะน่าจะเข้าใจได้ง่ายกว่า

เมื่อนำ Cartridge Alignment Protractor มาวางเอาไว้ ตามรูปนะครับ เราจะเห็นจุด ดำ ๆ สองจุดคือ จุด A กับ B เราเรียกสองจุดนี้ว่า Null Points จุด A คือระยะ 66 mm ส่วนจุด B คือ 120.9 mm และเรายังเห็นเส้นขนานทั้งแนวตั้งและแนวนอน นอกจากสองจุดนี้แล้ว เจ้าเส้นแนวตั้งแนวนอนนี่แหละครับที่สำคัญมั่ก ๆ

Cartridge Alignment Protractor
dB Systems Cartridge Alignment Protractor

เริ่มแรกเอาไขควงไขหัวเข็มให้หลวม ๆ พอจะขยับได้ง่าย ๆ จากนั้นเอาโปรเทคเตอร์ไปวางตรง spindle ยกโทนอาร์มมายังจุด A เล็งให้ปลายเข็มวางตรงจุดกึ่งกลางพอดี ระหว่างนี้เราอาจจะหาอะไรมารั้งไม่ให้แพลตเตอร์หรือจานหมุนไปได้ เมื่อเล็งปลายเข็มตรงจุดนั้นแล้ว ให้เล็งบอดี้ของตัวเข็มทั้งด้านหัวและด้านข้าง ให้ขนานกับเส้นโปรเจ็คเตอร์ทั้งแนวตั้งและแนวนอน

ซึ่งจุดนี้แหละครับข้นอยู่กับความชำนาญในการเล็ง เพราะไม่มีวิธีอื่นที่จะวัดได้แล้ว

เมื่อเล็งจนคิดว่าขนานกันแล้ว ให้ย้ายจากจุด A ไปจุด B โดยการเลื่อนแผ่นแพลตเตอร์ จากจุด B ก็เล็งปลายหัวเข็มให้ตรงจุด จากนั้นเล็งบอดี้ให้ขนานกับเส้นโปรเจ็คเตอร์ เหมือนกับจุด A เมื่อขยับจนตรงแล้ว ให้ค่อย ๆ ไขหัวเข็มให้แน่นขึ้น

วางโปรเจคเตอร์ลงบนแพลตเตอร์
วางโปรเธคเตอร์ลงบนแพลตเตอร์
เริ่มต้นจากจุดเอที่อยู่ด้านในก่อน
เริ่มต้นจากจุดเอที่อยู่ด้านในก่อน

จากนั้นให้กลับมาทำแบบเดิมคือ กลับมาวัดที่จุด A ว่าหลังจากไขน๊อตลงไปแล้วยังขนานกันเหมือนเดิม ถ้ามันไม่ขนานก็ปรับให้ขนานกัน

โทนอาร์มบางตัวไม่สามารถปรับให้ขนานกันได้ ต้องใช้วิธีเซ็ตอัพแบบละเอียดซึ่งผมขอข้ามไปนะครับ ผมคิดว่าปรับให้มันใกล้เคียงในจุด A ให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ครับ

โทนอาร์มแบบโบราญอาจจะมีปัญหาเพราะว่าตัวยึดหัวเข็มมันใหญ่จนปิดหัวเข็มจนหมด แต่ถ้าเป็นอาร์มสมัยใหม่ส่วนใหญ่จะปรับได้ง่ายมากครับ วิธีการอาจจะต้องยึดตัวหัวเข็มให้ขนานกับตัวยึดให้มากที่สุด แล้วค่อยติดที่ยึดกับอาร์มแล้วค่อยไปตั้งหัวเข็มอีกที

ถ้าใครไม่อยากตั้ง Alignment หรืออยากให้เที่ยงตรงมากที่สุดก็ต้องไปใช้โทนอาร์มแบบ Linear แทนครับ

ทำวิธีนี้ว้ำไปซ้ำมาจนแน่ใจว่าตรงและขนานแล้ว ระหว่างที่ทำว้ำก็ค่อย ๆ ไขน๊อตยึดหัวเข็ม ทำอย่างค่อย ๆ นะครับ เพราะถ้าไขแรงเกินไปหัวเข็มก็จะเลื่อน และไม่จำเป็นต้องไขจนแน่นมาก ๆ เพราะจะทำให้หัวเข็มกับโทนอาร์มเสียหายมากกว่า

สังเกตว่าเส้นสีแดงที่ผมขีดเอาไว้ คือเล็งให้บอดี้ของหัวเข็มขนานกับเส้นแนวตั้งและแนวนอน

ปรับหัวเข็มให้ขนานกับเส้น
ปรับหัวเข็มให้ขนานกับเส้น

ลูกศรในภาพชี้ให้เห็นการเลื่อนจานหมุน และการขันน๊อต

สำหรับผมจะเน้นที่จุด A พอสมควร ทำให้จุด A มีความเที่ยงตรงถูกต้องมากที่สุด ส่วนจุด B จะให้ใกล้เคียงที่สุดครับ แต่อย่างไร การขันน๊อตให้แน่น เป็นอีกจุดหนึ่งที่ทำให้เกิดความเพี้ยนได้ จึงต้องทำอย่างระวังเป็นที่สุด

ลองทำดูนะครับ เมื่อปรับจนแน่ใจแล้วก็อาจจะปรับการช่างน้ำหนักหัวเข็มอีกสักครั้งแล้วเริ่มฟังเพลงกัน เท่านี้อาการดังกล่าวก็จะหายไปครับ ถ้าแน่ใจว่าปรับตั้งถูกต้องแล้ว ถ้าฟังแล้วยังรู้สึกว่ามันยังไม่ดีขึ้น อาจจะต้องวัดระดับน้ำที่ตัวเครื่องเล่นแผ่นเสียง และที่วางเครื่องเล่นว่ามันเอียงหรือเปล่า เพราะมันอาจจะเกิดจากสาเหตุดังกล่าวก็ได้

ผมคิดว่าเทคนิคการเล็งหัวเข็มให้ขนานกันนั้นแต่ละคนจะต้องมีวิธีที่ต่างกันว่าจะทำอย่างไรที่จะทำให้หัวเข็มตรงและขนานกันให้มากที่สุด ใครที่มีวิธีที่ดีกว่านี้ในการเล็งก็อย่าลืมบอกกล่าวกันนะครับ

การเซ็ตอัพไม่ยากอย่างที่คิดครับ เมื่อก่อนผมก็คิดว่ายาก แต่พอทำเป็นแล้วไม่ยากเลยลองไปทำกันดูนะครับ

สำหรับท่านที่โหลดพวกโปรเจ็คเตอร์มาจากในเวบ ขอให้วัดระยะเสียก่อนการตั้งนะครับ เพราะถ้าไม่เที่ยงตรงการตั้งก็ไม่มีประโยชน์

จากนั้นย้ายมาเซ็ตอัพที่จุดบี โดยการเคลื่อนแพลตเตอร์
จากนั้นย้ายมาเซ็ตอัพที่จุดบี โดยการเคลื่อนแพลตเตอร์

การเซ็ตอัพควรจะลองวัด และทำอยู่สักสามสี่รอบ ค่อย ๆ วัด ค่อย ๆ ขันน๊อต

ข้อควรระวังก็คือการขันน๊อตจะต้องทำอย่างนิ่มนวลเพราะถ้าขันแรงเกินไปตัวหัวเข็มก็จะเคลื่อน

ท่านสามารถเข้าไปอ่านรีวิวในการเซ็ตอัพนี้ได้ที่ Hgt2.net