Chopin’s 200 th Anniversary


Chopin’s 200 th Anniversary: ระลึกถึงโชแปง

โดย นิวัต พุทธประสาท

Thailand Philharmonic Orchestra

ในการแสดงคอนเสิร์ตของวงดุริยางค์ฟิลฮาร์โมนิคแห่งประเทศไทยคำ่คืนวันที่ 15 มกราคม 2553 ที่หอแสดงดนตรีของวิทยาลัยเริ่มต้นด้วยบทเพลงไทยเดิม “ขอมทรงเครื่อง” เรียบเรียงเสียงประสานโดยร้อยเอกประทีป สุพรรณโจน์

ร้อยเอกประทีปเป็นวาทยากรประจำวง TPO เขาเข้ารับการศึกษาดนตรีที่โรงเรียนทหาร ในหลักสูตร Band Master Course จากนั้นก็ศึกษาต่อที่มหาวิทยาลับคิงส์ตันประเทศอังกฤษ นอกจากนั้นเขายังประสบความสำเร็จได้รับรางวัลต่าง ๆ ในฐานะคอนดัคเตอร์ โดยเฉพาะการกำกับเพลงมาร์ช

มิต้องสงสัยเมื่อเขานำวง TPO บรรเลงเพลง “ขอมทรงเครื่อง” การสอดแทรกดนตรีมาร์ชเข้าไปในท่วงทำนอง ทำให้การบรรเลงมีความฮึกเหิม ผสมแนวดนตรีพื้นบ้านที่ไพเราะ และนักดนตรีมีความคุ้นเคยกับท่วงทำนองเพลงไทย จึงทำให้เสียงของวงมีความหนักแน่น รายละเอียดของดนตรีเต็มเปี่ยมด้วยการพรรณาทางอารมณ์ และจบเพลงด้วยการกลับสู่ท่วงทำนองเริ่มต้น ทำให้เพลง “ขอมทรงเครื่อง” กลายเป็นเพลงโอเวอร์เจอร์ที่สมบูรณ์แบบก่อนก้าวสู่โปรแกรมการแสดงเอกของค่ำคืน

โปรแกรมเอกของค่ำคืนนี้คงอยู่ที่การบรรเลงเพลง Piano Concerto No.2 in F minor, op.20 ของโชแปง

 

Chopin

Frédéric François Chopin เกิดในวันที่ 1 มีนาคม 1810 ณ หมู่บ้านเล็ก ๆ นอกกรุงวอร์ซอประเทศโปแลนด์ ครอบครัวของเขาเป็นชนชั้นกลางที่มักคุ้นกับสังคมชนชั้นสูง ตระกูลขุนนาง ซึ่งคนกลุ่มนี้ทำให้โชแปงเริ่มต้นชีวิตการทำงานดนตรีได้เป็นอย่างดี โชแปงฉายแววอัจฉริยภาพตั้งแต่เยาว์วัย เขาได้รับการต้อนรับอย่างดีที่กรุงปารีส ในวัยเพียงยี่สิบเขาก็แต่งเปียโนคอนแชร์โต้สำเร็จ เขาผสมผสานอารมณ์แนวคีตกวีเข้ากับฝีมือการเล่นเปียโนได้อย่างลงตัว จึงทำให้บทเพลงชองโชแปงสร้างสรรค์เสน่ห์ที่ยากจะมีใครเหมือน

คอนเสิร์ตครั้งนี้ผู้เล่นเดี่ยวเปียโนคือ Jerzy Stercznski เกิดในปี 1957 ที่ Beilsko-Biała ประเทศโปแลนด์ เขาเริ่มเรียนเปียโนตั้งแต่อายุหกขวบ ที่สถาบันดนตรี Katowice และศึกษาต่อที่ลอนดอน กับ John Bingham ช่วงปี 1989 Jerzy Stercznski เป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัย Frédéric Chopin

การบรรเลง Piano Concerto No.2 ร่วมกับวง TPO ในคืนนี้จึงเป็นโอกาสพิเศษเป็นอย่างยิ่ง เนื่องในโอกาสเฉลิมฉลองสองร้อยปีโชแปง หากเดินสำรวจผู้ชมดนตรีครั้งนี้ก่อนเข้างาน เต็มไปด้วยความกระตือรือร้น ผู้ชมส่วนใหญ่เป็นเยาวชนที่สนใจดนตรี และผู้ที่ชื่นชอบดนตรีคลาสสิกต่างมารวมตัวกันอย่างคับคั่ง ทำให้ผู้จัดต้องเพิ่มเก้าอี้เสริมและเยาวชนบางคนไม่มีที่นั่งจำต้องใช้บันไดเป็นที่นั่งฟัง บรรยากาศเหล่านี้ไม่ค่อยเกิดขึ้นบ่อยนักในการแสดงคอนเสิร์ตคลาสสิก จะบอกว่าหอแสดงของวิทยาลัยนั้นมีขนาดเล็กก็อาจจะถูก แต่หาไม่ที่จะกลบเกลื่อนความกระตือรือร้นของผู้ชมไปมิได้ น่าเสียดายที่มีเก้าอี้ของสปอนเซอร์ว่างเว้นไว้หลายที่ อันทำให้ผู้ที่พลาดโอกาสไม่สามารถเข้าไปนั่งชมได้

ที่น่าติติงอีกประการคือ หากทางผู้จัดคะเนจำนวนผู้มาร่วมงานแล้วว่าค่ำคืนไหนผู้คนมากล้นเป็นพิเศษ ควรจะเรียกให้ผู้ชมเข้าหอการแสดงก่อนเวลาเรียกปกติสัก 5-10 นาที เพราะทางวง TPO เล่นคอนเสิร์ตค่อนข้างตรงเวลา และไม่มีพิธีรีตรองมากมายจนล่าช้า สิ่งที่เกิดขึ้นทำให้ผู้ชมที่มาทีหลังรบกวนสมาธิผู้ชมที่เข้ามานั่งก่อนหน้านี้และรบกวนสมาธิผู้แสดงดนตรีพอสมควร (และเกิดเสียงดังหลายครั้งในช่วงแสดง)  แม้จะเป็นความผิดพลาดที่ไม่คาดคิด แต่ผมเชื่อว่าทางผู้จัดจะพัฒนาโดยจัดการให้ดีขึ้นในอนาคต

 

Jerzy Stercznski

มาถึงการแสดงอันน่าตื่นเต้นในค่ำคืนนี้ เปียโน Stienway ได้รับการเข็นออกมาตั้งบนกลางเวที คุณเจอร์ซีประจำตำแหน่ง วงดนตรีเริ่มบรรเลงโน้ตแรกของลีลาแรกอย่างพร้อมเพรียง ลีลาการแสดงของคุณเจอร์ซีถือได้ว่ายอดเยี่ยม เรียบร้อย การแสดงออกเต็มเปี่ยมด้วยความนิ่มนวล ตัวโน๊ตหลั่งไหลราวสายน้ำ ผมค่อนชื่นชอบอารมณ์การเล่นของคุณเจอร์ซีแม้ในอดีตผมเชื่อว่าเขาคงบรรเลงบทเพลงนี้ของโชแปงมานับไม่ถ้วน แต่กระนั้นการสอดแทรกอารมณ์ความรู้สึกของเขาก็ยังคงสด กระจ่าง กระฉับกระเฉง การสนองตอบต่อการบรรเลงของวงก็ทำได้อย่างดี เป็นทีมเวิร์คที่ยอดเยี่ยม สไตล์การเล่นของคุณเจอร์ซีไม่เน้นตัวโน๊ตที่ชัดถ้อยคำ แต่โน๊ตของเขามีลักษณะที่อ่อนไหว ไหลเอื่อยเหมือนสายน้ำในฤดูแล้ง ความนุ่มนวลยิ่งสะท้อนให้เห็นแง่มถมการตีความลึกซึ้ง ท่อนเบาช้าเสียงของเปียโนนั้นน่าฟังสุดพรรณา ลีลาสองที่เป็นท่วงทำนองช้ายิ่งแสดงให้เห็นคุณภาพของดนตรี และในลีลาสุดท้ายการประสานทีมเวิร์คของ TPO กับผู้แสดงเดี่ยวผสานเป็นหนึ่งเดียว วงดนตรีเล่นได้เป็นระเบียบเรียบร้อย โอบอุ้มเสียงเปียโนที่หลั่งไหลอย่างนิ่มนวล เมื่อจบเพลงผู้คนปรบมืออย่างยาวนานต่อเนื่อง จนคุณเจอร์ซีต้องบรรเลงอังกอร์ถึงสองรอบ

กล่าวได้ว่าวง TPO แสดงเปียโนคอนแชร์โตบทนี้ของโชแปงได้อย่างยอดเยี่ยม แม้ผมเชื่อว่าคุณเจอร์ซีนั้นมีความสามารถหลับตาเล่นเพลงนี้ได้อย่างถูกต้อง ทว่าการปฏิสัมพันธ์กับวงก็ทำให้เขานำเสนอผลงานได้ละเมียดละไม ไม่โชว์การเล่นที่เป็นการแสดงกายกรรมในแบบที่นักดนตรีอื่น ๆ ชอบกระทำ ซึ่งถือเป็นรสนิยมอันดีของนักดนตรี

หลังการพักแสดง TPO กลับมาบรรเลงเพลง Swan Lake Ballet Suite, op.20 ของ Tchaikovsky

ต้องบอกว่าการฟังเพลงนี้ของ TPO ผมไม่ได้คาดหวังมากนัก แต่สิ่งที่ผมคิดผิดคาดไปมาก ถึงมากที่สุด ต้องบอกว่าร้อยเอกประทีปนั้นชุบชีวิตของ TPO ให้ออกมาเล่นเพลงที่หลากหลายแนวทาง เพลงจาก Swan Lake นั้นมีลีลาหลายรูปแบบ และเพลงก็เน้นจังหวะเพื่อให้เต้นรำแบบบัลเล่ต์ โดยเฉพาะจังหวะเพลงวอลซ์ เพลงมาร์ช ร้อยเอกประทีปทำให้วงเล่นได้อย่างฮึกเหิม ดุดัน เต็มไปด้วยความพร้อมเพรียง ทุกครั้งที่เครื่องดนตรีโหมกระหน่ำ รายละเอียดของดนตรีทำได้อย่างดียิ่ง เสียงเครื่องเคาะสร้างความโดดเด่นให้กับบทเพลง ไม่แพ้กลุ่มเครื่องดนตรีอื่น

การแสดงในคืนนี้จบลงด้วยความอิ่มเอมของผู้ฟัง ทั้งโชแปงและไชยคอฟสกี้ แล้วทำให้ผมนึกไปไกลว่า TPO น่าจะก้าวขึ้นไปไกลได้กว่านี้อีกหลายเท่า หรือให้ดีที่สุดรักษามาตรฐานนี้ให้ดำรงอยู่นานเท่านาน