Ghost in the Shell: การตามหาตัวตนใหม่


ทำไมหนังการ์ตูนเรื่องยาวเรื่องนี้จึงถูกกล่าวขานกันนัก แม้คุณไม่เคยดูแต่ก็มักจะได้ยินนักวิจารณ์เอ่ยอ้างถึงอยู่เสมอ ถ้าหากต้องเลือกหนังไซไฟ หุ่นยนตร์ และเอนิเมชันที่มีอิทธิพลต่อหนังยุคใหม่สักเรื่อง Ghost in the Shell มักเป็นหนึ่งที่ได้รับการเลือกเสมอ แม้อาจจะไม่เกี่ยวว่า Ghost in the Shell เป็นหนังต้นแบบภาพยนตร์เรื่อง The Matrix ที่ได้รับอิทธิพลมาเต็มๆ แม้ด้วยความแตกต่างทางเนื้อหา ถึงที่สุดแล้วไม่มีใครเป็นเจ้าของไอเดียใดไอเดียหนึ่งในชนิดที่ว่าหากคุณทำเรื่องความฝันแล้วไปแล้ว ห้ามใครทำตาม (ไม่อย่างนั้นโลกนี้คงไม่ต้องมีใครทำอะไรอีกต่อไป)

การนำไอเดียมาขยายต่อกลายเป็นการต่อยอดทางความคิด มันทำให้ฐานของความคิดมีขนาดใหญ่ขึ้น เพื่ออธิบายถึงอภิปรัชญาที่มีอยู่จริงต้องอาศัยการคิดต่อยอดหรือทำซ้ำ จึงไม่แปลกที่เรามักจะเห็นงานต่อยอดเหล่านี้ในหนังฝรั่ง หนังต่างชาติมากมาย แต่ในหนังไทยเราแทบจะมองหาการต่อยอดได้ยาก ยกเว้นเพียงการทำซ้ำที่แทบจะไม่แตะต้องแนวความคิดแบบเดิมๆ 

หนังเรื่อง Ghost in the Shell เป็นหนังแนวไซไฟยุคใหม่ที่พูดถึงตัวตน การดำรงอยู่ของชีวิตหุ่นยนตร์ จิตวิญญาณ และการยึดครองร่างกายให้เป็นหนึ่งเดียว มีหนังหลายเรื่องพยายามจะอธิบายว่าสิ่งมีชีวิตที่ถูกสร้างขึ้นอันทรงภูมิปัญญา ที่สามารถมีความคิดสร้างสรรค์เองได้ หรือในภาษาอังกฤษใช้ว่า Artificial Intelligence (AI) เป็นที่ถกเถียงกันเสมอว่า เมื่อเทคโนโลยีถึงขั้นสูงสุด มนุษย์เป็นผู้ให้กำเนิดหุ่นยนตร์ทรงปัญญา หุ่นยนตร์เหล่านั้นจะพัฒนาตัวเองในด้านความรู้ ความทรงจำ ความรู้สึก มีทั้งความรัก ความรู้สึกห่วงหา ความทุกข์ ความรู้สึกอย่างที่มนุษย์มี ไม่ใช่หุ่นยนตร์ที่คิดตรรกะความถูกผิดตามมาตรา กฎหมาย หรือถือไม้บรรทัดของความดีเพียงผู้เดียว คำถามเหล่านี้เวียนวนอยู่ในหนังไซไฟยุคใหม่เสมอ และทุกครั้งมักจะทำให้คนดูอดคิดถึง หรือมองลึกเข้าไปในจิตวิญญาณที่แท้จริง

แรกเริ่ม Ghost in the Shell เป็นมังงะ สร้างสรรค์โดย มาซามูเน ชิโร ตีพิมพ์ในปี 1991 ส่วนภาพยนตร์กำกับโดย Mamoru Oshill ได้รับการสร้างขึ้นในปี 1995 

Ghost in the Shell เล่าเรื่องของหุ่นยนตร์นักฆ่าสาว Motogo ที่ทำงานให้กับหน่วยงานลับซึ่งกำลังตามหาแฮกเกอร์ที่กำลังครอบงำระบบ พวกเขาพบว่าระบบถูกแฮกเป็นจุดๆ ตามสถานที่ต่างๆ เมื่อตามไปพบก็พบว่าคนที่แฮกระบบเป็นเพียงคนขับรถขยะที่ยากจน จากการสอบสวนพวกเขาถูกทำให้ลืม และสร้างความทรงจำใหม่เข้าไปแทน การทำหน้าที่ของมนุษย์ไร้ค่าลงไปเรื่อยๆ หรือแทบจะไม่มีความหมายต่อขบวนการทางสังคม พวกเขาคิดว่าพวกเขามีครอบครัวที่อบอุ่น ทั้งที่มันเป็นภาพลวงตา ขณะเดียวกันสังคมถูกควบคุมจากอำนาจนอกระบบจนเบ็ดเสร็จ

หนังนำเสนอภาพเมืองใหญ่ในญี่ปุ่นหลังสงครามโลกครั้งที่สาม ช่วงปี 2029 (Dystopia) บ้านเมืองในอนาคตมิได้สวยสดงดงามเหมือนหนังไซไฟที่เต็มไปด้วยยานพาหนะเมทัลลิกแวววาว หรือตัวตึกทรงก้าวล้ำ ทว่าเมืองที่หนังนำเสนอเต็มไปด้วยความดำมืด (film noir) ทรุดโทรม บางจุดน้ำท่วมขัง ป้ายโฆษณาขายสินค้ามากมายแขวนอยู่ตามตัวตึก น้ำท่วมถนนจนต้องเปลี่ยนการจราจรจากรถมาเป็นเรือในบางช่วงของตัวเมือง ผู้คนว้าหว่ไม่เป็นมิตร คนบ้า คนเสียสติมากมาย ความวุ่นวาย อาชญากรรม แก๊งค์มาเฟีย กลายเป็นภาพคุ้นชิน โลกยุคหน้าไม่ต่างจากยุคนี้เสียเท่าไหร่ และอาจเป็นไปได้อย่างใกล้เคียงความจริงเสียยิ่งกว่าจริง

โมโตโกะคำนึงถึงจิตใจของเธอเอง เสียงสะท้อนของความหมายชีวิตดังก้องในหัวของเธอ เธอคิดเสมอว่าเธอมาจากไหน มาอย่างไร เป็นอะไร และเธอมีความรู้สึกแบบมนุษย์จริงหรือเปล่า หรือเป็นเพียงโปรแกรมที่ถูกสร้างขึ้นให้มีความรู้สึก หุ่นยนตร์มีความสำนึกในตัวเอง มีความรู้สึก เธอถามหาความหมายของชีวิต ฉากที่เธอดำดิ่งลงไปในมหาสมุทร ฟังเสียงกังวานในสมองจักรกล ตัวตนของเธออยู่ที่ไหน มันเป็นจุดที่พีคมากสำหรับหนังเรื่องนี้ แม้ตัวเนื้อเรื่องหลักจะเป็นการไล่ล่า The Puppet Master (มือที่มองไม่เห็น) อันเป็นเบื้องหลังอาชญากรรมทั้งหลายก็ตาม แต่โดยแก่นแกนของ Ghost in the Shell คือการตามหาตัวตนนั่นเอง

สิ่งที่น่าสนใจอีกประเด็นของหนังก็คือการมีเพศสัมพันธ์ผ่านทางไซเบอร์เรียน เป็นประเด็นที่น่าสนใจไม่น้อย ไม่น้อยกว่าปัญหาการทุจริตในโลกยุคใหม่ เรื่องเหล่านี้เป็นการก้าวย่างเกินกว่าอาณาจักรที่พระเจ้าสร้างขึ้น เป็นการคาดเดาต่อยุคอนาคตว่าเราต้องพบเจออะไรบ้าง เมื่อโลกเปลี่ยนแปลงไปสู่ยุคหุ่นยนตร์จริงๆ การสถาปนาตัวตนของมนุษย์เป็นพระเจ้าจึงไม่ง่าย ไม่ง่ายเลยที่จะควบคุมโลกทั้งใบด้วยระบบเพียงระบบเดียว 

การรวม (merge) กันระหว่าง โมโตโกะ กับ The Puppet Master เป็นจุดเปลี่ยนแปลงทางภาวะเพศสัมพันธ์ มันมิใช่การขืนใจระหว่างรหัสทางคณิตศาสตร์ แต่มันมีความซับซ้อนเชิงตรรกะ และการใช้แขนหุ่นยนตร์ของบาโตะปกป้องกระสุนไม่ให้ยิงโดนโมโตโกะ เป็นสัญลักษณ์ที่แสดงให้เห็นว่าหุ่นยนตร์มิได้แสร้งมีชีวิตจิตใจ ทว่าพวกเขาและเธอพัฒนาไปสู่การเป็นตัวตนใหม่อย่างสมบูรณ์แบบ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s