เพลงแจ๊ซในงานเขียนของมูราคามิ: Colorless Tsukuru Tazaki And His Years Of Pilgrimage


โดย สิเหร่

Colorless Tsukuru Tazaki And His Years Of Pilgrimage ตีพิมพ์เมื่อปีค.ศ.2013 ของฮารูกิ มูราคามิ เรื่องราวของเพื่อนห้าคนที่มีเพียงหนึ่งเดียวไร้สี ส่วนอีกสี่ต่างเกี่ยวข้องอยู่กับสีทั้งสิ้น ในบทที่ 5 นักเปียโนแจ๊ซจากโตเกียว มิโดริคาวะ นี่ก็คนมีสีอีกคน ชายผู้สะพายกระเป๋าเดินทางไวนิลบนไหล่ เดินขึ้นมาคนเดียว เพื่อพักค้างคืนที่เรียวกังอันสงบเงียบและห่างไกล…

“เปียโนทรงสูงหลังเก่าในห้องดนตรี สัมผัสของคีย์ไม่สม่ำเสมอ และการปรับตั้งเสียงก็ไม่ดีถึงขนาดน่าชื่นชม…

“พอตรวจสอบสภาพเปียโนคร่าวๆ มิโดริคาวะก็หยิบถุงผ้าเล็กๆออกจากกระเป๋าสะพาย วางบนเปียโนอย่างระมัดระวัง เป็นถุงที่ทำจากผ้าเนื้อดี ปากถุงมัดไว้ด้วยเชือก หนุ่มน้อยไฮดะคิดว่าอาจเป็นเถ้ากระดูกของใครสักคน การวางถุงนั้นไว้บนเปียโนในยามที่บรรเลง ดูเหมือนเป็นธรรมเนียมปฎิบัติของเขา การเคลื่อนไหวให้ภาพลักษณ์เช่นนั้น

“แล้วมิโดริคาวะก็เริ่มบรรเลง ‘Round Midnight อย่างติดจะลังเล ช่วงแรกคล้ายกับคนที่หย่อนเท้าลงธารน้ำในหุบเขา ตรวจสอบความเร็วของกระแสน้ำ หรือบริเวณที่หยั่งเท้า เขาบรรจงกดคอร์ดแต่ละคอร์ด แต่ละคอร์ดอย่างระมัดระวัง จบทำนองหลัก ต่อด้วยแอดลิบเนิ่นนาน ยิ่งเวลาผ่านไป นิ้วของเขาก็เหมือนปลาคุ้นน้ำ เริ่มเคลื่อนไหวรวดเร็วและเป็นอิสระมากขึ้น มือซ้ายก่อแรงบันดาลใจให้มือขวา มือขวากระตุ้นเร้ามือซ้าย หนุ่มน้อยไฮดะไม่มีความรู้เรื่องแจ๊ซเป็นพิเศษ แต่บังเอิญรู้จักเพลงของธีโลเนียส มังค์เพลงนี้…”
(บทบรรยายสำนวนแปล มุทิตา พานิช)

Genius Of Modern Music ผลงานของธีโลเนียส มังค์ มีสองชุด สังกัดบลูโน้ต เร็คคอร์ด บันทึกเสียงโดยรูดี แวน กิลเดอร์ เมื่อช่วงปีค.ศ.1947 เพลง ‘Round Midnight อยู่ใน Vol.1นอกจากมังค์เล่นเปียโน ยังมีจอร์จ ไทท์(ทรัมเป็ต) ซาฮิบ ชิเฮบ(อัลโต แซ็กโซโฟน) โรเบิร์ต เพจ(เบส) และอาร์ต เบล์กีย์(กลอง)

เพลงบทนี้ถือเป็นเพลงในระดับคลาสสิกแจ๊ซ ที่มังค์เขียนออกมาได้ลุ่มลึก งดงามยิ่ง และค่อนข้างซับซ้อนทางเทคนิก เต็มไปด้วยจินตนาการ เป็นอีกเพลงที่นักดนตรีแจ๊ซชอบนำมาตีความใหม่กันอย่างสม่ำเสมอ แต่สำหรับอัลบั้มชุดนี้ มังค์ทำก
ารบันทึกเสียงเพลงบทนี้เป็นครั้งแรก ในระบบเสียงโมโนที่ให้ความรู้สึกเร้าลึกในจิตใจ (หากเล่นด้วยเครื่องเล่นแผ่นเสียงที่ใช้หัวเข็มโมโน)

เสียงเปียโนพลิ้วเล่นตัวโน้ตสั้นๆ ก่อนอัลโต แซ็กส์ของซาฮิบจะสอดเข้ามา แล้วเสียงเบสของโรเบิร์ตเบียดขั้นเอาไว้ ก่อนจะเข้าทำนองหลัก ด้วยเสียงเปียโนของมังค์ ให้น้ำเสียงดุดัน จริงใจ และทิ่มแทง มีเสียงทรัมเป็ตของจอร์จกับเสียงอัลโต แซ็กส์สอดประสาน ในขณะเบสกับกลองยึดย้ำจังหวะอย่างตรงไปตรงมา เพื่อเปิดให้มังค์เดี่ยวเปียโนได้อย่างอิสระ และมากด้วยความรู้สึกไปจนจบเพลง

นอกจากจะเล่นในเพลง ‘Round Midnight แล้ว นักดนตรีชุดนี้ยังร่วมเล่นเพลง In Walked Bud, Off Minor, Ruby My Dear, April In Paris ส่วนเพลง Will You Needn’t กับ Introspection เล่นบนโครงสร้างทรีโอ มังค์เล่นเปียโน ยีน เรมีย์เล่นเบส กับอาร์ต เบล์กีย์เล่นกลอง สำหรับเพลง I Mean You, Epistrophy กับ Misterioso มังค์เล่นกับมิลล์ แจ๊คสัน(ไวปราโฟน) จอห์น ซิมมอนส์(เบส) และชาโดว์ วิลสัน(กลอง)

นี่เป็นอัลบั้มทรงคุณค่าอย่างยิ่งในวิถีแจ๊ซ

ส่วน ‘Round Midnight ในแบบโซโลเปียโน อัลบั้มชุด Thelonious Himself สังกัดริเวอร์ไซด์ เร็คคอร์ด บันทึกเสียงเมื่อวันที่ 12 กับ 16 เมษายน ค.ศ.1957 มังค์เดี่ยวเพลงนี้ด้วยทักษะที่สอดกลืนกับจิตวิญญาณ ซึ่งหล่อหลอมเป็นหนึ่งเดียวได้ล้ำลึกมาก แม้จะรู้สึกเหมือนเรียบง่าย แต่หากพินิจอย่างถ่องแท้ จะสัมผัสได้ถึงความซับซ้อน ขณะมังค์พลิ้วพรมนิ้วลงบนคีย์เปียโน

และในอัลบั้มชุดนี้ มีเพลง Monk’s Mood งานเขียนของมังค์ เป็นเพลงเดียวที่เล่นในแบบทรีโอ อาจเป็นครั้งแรกที่มังค์กับจอห์น โคลเทรนเล่นร่วมกัน มีวิลเบอร์ แวร์เล่นเบส เสียงเทเนอร์ แซ็กส์ของโคลเทรน เล่นทำนองเข้มข้น ด้วยน้ำเสียงบาดลึกออกมาจากจิตใจ มีเสียงเปียโนของมังค์คอยเคาะประสานได้หนักหน่วง กับแผ่วเสียงเบสของแวร์ คอยยึดย้ำจังหวะเอาไว้ เพื่อเปิดให้ทั้งคู่ตอบโต้กันด้วยทักษะอันเหนือชั้นและเท่าทัน หากจะสัมผัสความเข้มข้นของทั้งสองอย่างจุใจ คงต้องหาอัลบั้มชุด Thelonious Monk With John Coltrane ออกเมื่อปีค.ศ.1957 ในสังกัดแจ๊ซแลนด์ เร็คคอร์ดมาครอบครอง